Αλλεργική ρινίτιδα σε παιδιά

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin

Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται σημαντική αύξηση της συχνότητας των αλλεργικών νοσημάτων τόσο στους ενήλικες όσο και στον παιδικό πληθυσμό. Τα αλλεργικά νοσήματα αφορούν πάνω από το 25% του γενικού πληθυσμού στις ανεπτυγμένες χώρες.

Οι συχνότερες αλλεργικές διαταραχές που εμφανίζουν τα παιδιά είναι το βρογχικό άσθμα, η αλλεργική ρινίτιδα, η αλλεργική επιπεφυκίτιδα, η ατοπική δερματίτιδα, η κνίδωση, το αγγειοοίδημα και η αναφυλακτική αντίδραση. Αλλεργικές αντιδράσεις μπορούν να εκδηλωθούν κι έπειτα από τη λήψη ορισμένων φαρμάκων καθώς κι έπειτα από το δήγμα (τσίμπημα) εντόμων. Συχνές είναι επίσης και οι τροφικές αλλεργίες.

Τι ονομάζεται αλλεργία;

Η αλλεργία είναι το αποτέλεσμα της υπερβολικής αντίδρασης του ανοσοποιητικού συστήματος σε διάφορες ουσίες (πχ. γύρη φυτών, τροφές) οι οποίες φυσιολογικά δε θεωρούνται επιβλαβείς για τον οργανισμό.
Η αλλεργία σε κάποια ουσία είναι δυνατό να εμφανιστεί για πρώτη φορά σε οποιαδήποτε ηλικία ακόμη κι αν το άτομο δεν παρουσίαζε στο παρελθόν τέτοιου είδους αντίδραση. Φαίνεται ότι για την εκδήλωση της αλλεργικής αντίδρασης σε κάποια ουσία δεν παίζει ρόλο μόνο το περιβάλλον αλλά η αλληλεπίδραση αυτού με το γενετικό υπόβαθρο του κάθε ατόμου.

Οι ουσίες που προκαλούν την αλλεργική αντίδραση ονομάζονται αλλεργιογόνα. Η συχνότερη κατηγορία των αλλεργιογόνων είναι τα εισπνεόμενα τα οποία προκαλούν κυρίως αναπνευστικές εκδηλώσεις. Τα γνωστότερα εισπνεόμενα αλλεργιογόνα είναι τα ακάρεα της σκόνης τα οποία είναι παράσιτα που δε διακρίνονται με γυμνό μάτι και τρέφονται αποκλειστικά από νεκρά κύτταρα του οργανισμού μας (πχ. δέρμα). Τα ακάρεα εντοπίζονται στα στρώματα, στα σεντόνια, στα χαλιά και γενικά στην οικιακή σκόνη.

Αλλεργική ρινίτιδα

Η αλλεργική ρινίτιδα είναι η συχνότερη διαταραχή που αφορά τα παιδιά, ιδιαίτερα τα αγόρια, σχολικής ηλικίας. Μετά την εφηβεία φαίνεται ότι η συχνότητα είναι μεγαλύτερη στα κορίτσια. Σπάνια η αλλεργική ρινίτιδα εμφανίζεται σε μικρότερα παιδιά.

Κατά την πλειοψηφία τα συμπτώματα προέρχονται έπειτα από τη δράση εισπνεόμενων αλλεργιογόνων στο ρινικό βλεννογόνο, αν και τροφικά αλλεργιογόνα μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να προκαλέσουν τη νόσο. Συχνότερα η αλλεργική ρινίτιδα συνυπάρχει με άσθμα και αποτελεί έναν προδιαθεσικό παράγοντα για να εκδηλώσει κάποιο άτομο άσθμα.

Η αλλεργική ρινίτιδα διακρίνεται σε εποχιακή (άνοιξη-καλοκαίρι) ή χρόνια (σε όλη τη διάρκεια του έτους). Η έξαρση της εποχιακής ρινίτιδας οφείλεται συνήθως σε γύρη φυτών (άνοιξη) ή γρασίδι (καλοκαίρι), ενώ η χρόνια στην παρουσία ακάρεων ή αλλεργιογόνων που είναι παρόντα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Τα κυριότερα συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας είναι η ρινική συμφόρηση και καταρροή συνοδευόμενη από διαυγές συνήθως έκκριμα, η φαγούρα στον ουρανίσκο, στο φάρυγγα και στα αυτιά, φταρνίσματα και βήχα. Συχνά συνυπάρχει αλλεργική επιπεφυκίτιδα και πονοκέφαλος. Η ρινική απόφραξη μπορεί να συνοδεύεται από ανορεξία, κόπωση και έλλειψη ύπνου με αποτέλεσμα το παιδί να παρουσιάζει πτώση των σχολικών του επιδόσεων. Εφόσον τα συμπτώματα είναι έντονα και χρόνια μπορεί να επηρεαστούν και οι δραστηριότητες του παιδιού.

Η διάγνωση τίθεται κυρίως από το ιστορικό και την κλινική εξέταση του παιδιού ενώ δεν υπάρχει κάποια ειδική εξέταση η οποία να θέτει τη διάγνωση με σιγουριά.

Επιπλοκές της αλλεργικής ρινίτιδας είναι η παραρρινοκολπίτιδα, η οποία όμως δεν είναι συχνή στα νεότερα παιδιά. Είναι δυνατό να επηρεαστεί ο ύπνος και η ακοή των παιδιών και απώτερα, σε εμμονή των συμπτωμάτων, η σχολική τους επίδοση.

Η θεραπεία αφορά στην αποφυγή επαφής με το αλλεργιογόνο εφόσον αυτό είναι εφικτό. Για παράδειγμα, αν τα συμπτώματα οφείλονται στην παρουσία των ακάρεων, συνιστάται συχνός αερισμός των δωματίων και των κλινοσκεπασμάτων.

Η φαρμακευτική αγωγή είναι είτε τοπική (χρήση αποσυμφορητικών, αντιισταμινικών και κορτιζονούχων σκευασμάτων), είτε συστηματική με από του στόματος χορήγηση αντιισταμινικών.
Τέλος, σε δύσκολες περιπτώσεις, με παραμονή έντονων συμπτωμάτων παρά τη χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής, συνιστάται η απευαισθητοποίηση του ασθενούς χορηγώντας σε μικρές και σταδιακά αυξανόμενες ποσότητες το υπεύθυνο αλλεργιογόνο. Προϋπόθεση για αυτού του είδους τη θεραπεία είναι να είναι μοναδικό και γνωστό το αλλεργιογόνο. Να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη μέθοδος είναι δυνατό να παρουσιάσει σοβαρές επιπλοκές και δε συνιστάται σε πολύ μικρά παιδιά με ήπια συμπτώματα.

Όσον αφορά στην πρόγνωση της νόσου, εφόσον το υπεύθυνο αλλεργιογόνο δεν είναι δυνατό να απομακρυνθεί από το περιβάλλον του παιδιού τα συμπτώματα συχνά παραμένουν και στην ενήλικη ζωή. Στην εποχιακή αλλεργική ρινίτιδα φαίνεται ότι τα συμπτώματα παρουσιάζουν έξαρση μετά την περίοδο της εφηβείας.

 

Πουκουλίδου Θέκλα – Παιδίατρος